เคยเจอไหม? บางคนแนะนำตัวเองด้วยชื่อและสรรพนาม (เช่น เขา/Him, เธอ/Her, พวกเขา/Them) แล้วทำไมต้องบอกสรรพนามด้วยนะ? การเรียกสรรพนามที่ถูกต้องเป็นเรื่องสำคัญมากๆ เพราะมันคือการแสดงความเคารพและให้เกียรติอัตลักษณ์ทางเพศของแต่ละคน มาดูกันว่าทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญและเราจะทำความเข้าใจเรื่องนี้ได้ยังไงบ้าง

ทำความเข้าใจเรื่องอัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity)

ก่อนอื่น มาทำความเข้าใจความหมายของอัตลักษณ์ทางเพศกันก่อน อัตลักษณ์ทางเพศคือความรู้สึกภายในของแต่ละคนว่าตัวเองเป็นเพศอะไร ซึ่งอาจจะตรงหรือไม่ตรงกับเพศที่ถูกกำหนดมาตั้งแต่เกิดก็ได้

บางคนอาจจะรู้สึกว่าตัวเองเป็นผู้หญิง (Female) ผู้ชาย (Male) หรือเป็นเพศอื่น ๆ ที่ไม่ใช่ทั้งสองอย่าง (Non-binary) หรืออาจจะไม่รู้สึกว่าตัวเองมีเพศ (Agender) ก็ได้ อัตลักษณ์ทางเพศเป็นเรื่องส่วนตัวและซับซ้อน ไม่มีใครสามารถบอกได้ว่าเราเป็นเพศอะไร นอกจากตัวเราเอง

การแสดงออกทางเพศ (Gender Expression) ก็เป็นอีกเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจ มันคือการแสดงออกภายนอกของเรา เช่น การแต่งกาย ทรงผม หรือท่าทาง ซึ่งอาจจะสอดคล้องหรือไม่สอดคล้องกับอัตลักษณ์ทางเพศก็ได้

ความแตกต่างระหว่างเพศโดยกำเนิด อัตลักษณ์ทางเพศ และการแสดงออกทางเพศ

• เพศโดยกำเนิด (Sex Assigned at Birth): เพศที่ถูกกำหนดโดยแพทย์เมื่อแรกเกิด โดยพิจารณาจากลักษณะทางกายวิภาค
• อัตลักษณ์ทางเพศ (Gender Identity): ความรู้สึกภายในของแต่ละคนว่าตัวเองเป็นเพศอะไร
• การแสดงออกทางเพศ (Gender Expression): การแสดงออกภายนอก เช่น การแต่งกาย ทรงผม หรือท่าทาง

ทำไมการใช้สรรพนามที่ถูกต้องถึงสำคัญ

การเรียกสรรพนามที่ถูกต้องคือการให้เกียรติและยอมรับอัตลักษณ์ทางเพศของคนคนนั้น เมื่อเราเรียกใครด้วยสรรพนามที่ไม่ถูกต้อง (Misgendering) มันสามารถสร้างความรู้สึกเจ็บปวด ไม่สบายใจ และไม่ได้รับการยอมรับได้

ลองนึกภาพว่ามีคนเรียกเราด้วยชื่อที่ไม่ใช่ชื่อของเรา หรือเรียกเราด้วยสรรพนามที่ไม่ตรงกับเพศที่เราเป็น เราคงรู้สึกไม่ดีใช่ไหม? การเรียกสรรพนามที่ไม่ถูกต้องสามารถส่งผลกระทบต่อจิตใจและความรู้สึกของคนคนนั้นได้มาก

การใช้สรรพนามที่ถูกต้องเป็นการแสดงความเคารพขั้นพื้นฐาน เหมือนกับการเรียกชื่อคนให้ถูกต้องนั่นแหละ มันแสดงให้เห็นว่าเราใส่ใจและให้ความสำคัญกับความรู้สึกของเขา

ผลกระทบของการเรียกสรรพนามผิด

• ทำให้รู้สึกไม่ได้รับการยอมรับและไม่สบายใจ
• ส่งผลเสียต่อความภาคภูมิใจในตนเอง
• ทำให้รู้สึกโดดเดี่ยวและถูกกีดกัน
• อาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้าและวิตกกังวล

สรรพนามที่พบบ่อยและวิธีใช้งาน

สรรพนามที่ใช้กันทั่วไปมีหลายแบบ แต่ที่พบบ่อยๆ คือ He/Him (เขา), She/Her (เธอ) และ They/Them (พวกเขา/พวกเธอ) นอกจากนี้ยังมีสรรพนามอื่นๆ อีกมากมายที่คนใช้เพื่อบ่งบอกอัตลักษณ์ทางเพศของตัวเอง

He/Him และ She/Her เป็นสรรพนามที่ใช้สำหรับคนที่ระบุว่าเป็นผู้ชายหรือผู้หญิงตามลำดับ ส่วน They/Them เป็นสรรพนามที่ใช้สำหรับคนที่ไม่ระบุว่าเป็นเพศชายหรือหญิง หรือคนที่ต้องการใช้สรรพนามที่เป็นกลางทางเพศ

การใช้ They/Them ไม่ได้หมายความว่ามีหลายคนเสมอไป ในกรณีนี้ They/Them ใช้กับคนเดียวเพื่อหลีกเลี่ยงการระบุเพศ

ตัวอย่างการใช้สรรพนาม

• "สวัสดีครับ ผมชื่อเอ็กซ์ สรรพนามของผมคือ เขา/Him ครับ"
• "สวัสดีค่ะ ดิฉันชื่อวาย สรรพนามของดิฉันคือ เธอ/Her ค่ะ"
• "สวัสดีค่ะ เราชื่อซี สรรพนามของเราคือ พวกเขา/Them ค่ะ"

จะทำอย่างไรเมื่อไม่แน่ใจว่าควรใช้สรรพนามอะไร

ถ้าเราไม่แน่ใจว่าควรใช้สรรพนามอะไร สิ่งที่ดีที่สุดคือการถาม! เราสามารถถามอย่างสุภาพว่า "ขอโทษนะคะ/ครับ ไม่ทราบว่าคุณใช้สรรพนามอะไรคะ/ครับ" การถามตรงๆ เป็นวิธีที่สุภาพและแสดงให้เห็นว่าเราใส่ใจที่จะเรียกเขาด้วยสรรพนามที่ถูกต้อง

ถ้าเราไม่กล้าถามตรงๆ เราอาจจะลองฟังว่าคนอื่นๆ เรียกเขาว่าอะไร หรือดูในโปรไฟล์โซเชียลมีเดียของเขา บางคนอาจจะระบุสรรพนามที่ตัวเองใช้ไว้ในนั้น

ถ้าเราเผลอเรียกสรรพนามผิดไป สิ่งที่ควรทำคือขอโทษและแก้ไขให้ถูกต้องทันที ไม่ต้องแก้ตัวหรืออธิบายอะไรมากมาย แค่บอกว่า "ขอโทษค่ะ/ครับ เมื่อกี้ฉัน/ผมเรียกผิดไป" และพยายามจำไว้เพื่อไม่ให้เกิดซ้ำอีก

เคล็ดลับในการถามสรรพนาม

• ถามอย่างสุภาพและเป็นกันเอง
• อย่าถามด้วยท่าทีตัดสินหรืออยากรู้อยากเห็น
• เคารพคำตอบของเขาเสมอ
• ถ้าไม่กล้าถาม ให้ลองสังเกตหรือฟังคนอื่นเรียก

สร้างพื้นที่ปลอดภัยและยอมรับความหลากหลาย

การสร้างพื้นที่ที่ทุกคนรู้สึกปลอดภัยและได้รับการยอมรับเป็นสิ่งสำคัญมาก เราสามารถทำได้โดยการใช้สรรพนามที่ถูกต้องกับทุกคน และช่วยกันแก้ไขเมื่อมีใครเรียกสรรพนามผิด

เราสามารถเป็นพันธมิตร (Ally) ที่ดีได้โดยการสนับสนุนและให้กำลังใจเพื่อนๆ ที่อาจจะกำลังเผชิญกับความยากลำบากในการเปิดเผยอัตลักษณ์ทางเพศของตัวเอง

การใช้ภาษาที่ inclusive หรือครอบคลุมทุกเพศ เป็นอีกวิธีหนึ่งในการสร้างพื้นที่ปลอดภัย เช่น แทนที่จะพูดว่า "ผู้ชายทุกคนควร..." เราอาจจะพูดว่า "ทุกคนที่..." แทน

วิธีเป็น Ally ที่ดี

• ใช้สรรพนามที่ถูกต้องกับทุกคน
• แก้ไขเมื่อมีคนเรียกสรรพนามผิด
• สนับสนุนและให้กำลังใจเพื่อนๆ
• ใช้ภาษาที่ inclusive
• รับฟังและเรียนรู้จากประสบการณ์ของผู้อื่น

การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและความเข้าใจที่มากขึ้น

สังคมเรากำลังเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่เปิดกว้างและยอมรับความหลากหลายมากขึ้น การทำความเข้าใจเรื่องสรรพนามและความสำคัญของมันเป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงนี้

การเรียนรู้และทำความเข้าใจเรื่องอัตลักษณ์ทางเพศเป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลาและความพยายาม แต่ผลลัพธ์ที่ได้คือสังคมที่ทุกคนรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งและได้รับการเคารพในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง

อย่ากลัวที่จะเรียนรู้และปรับตัว เพราะการเปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ จะทำให้เราเติบโตและเป็นคนที่เข้าใจโลกมากขึ้น

แหล่งข้อมูลเพิ่มเติม

• เว็บไซต์และเพจให้ความรู้เกี่ยวกับ LGBTQ+
• กลุ่มสนับสนุนและให้คำปรึกษา
• หนังสือและบทความเกี่ยวกับอัตลักษณ์ทางเพศและความหลากหลาย

การเรียกสรรพนามที่ถูกต้องเป็นเรื่องสำคัญมากๆ เพราะมันคือการแสดงความเคารพและให้เกียรติอัตลักษณ์ทางเพศของแต่ละคน หวังว่าบทความนี้จะช่วยให้ทุกคนเข้าใจเรื่องนี้มากขึ้นนะ ถ้ามีอะไรไม่สบายใจ หรืออยากปรึกษาเรื่องเพศและความสัมพันธ์ Lovecare Station พร้อมรับฟังและให้คำแนะนำเสมอ