เคยได้ยินคำว่า PEP กันมั้ย? ถ้ายังไม่เคย ไม่เป็นไร! วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับ PEP หรือ Post-Exposure Prophylaxis ซึ่งเป็นยาที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อ HIV หลังจากที่เราอาจจะไปเสี่ยงมา ไม่ว่าจะเป็นจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือเหตุการณ์อื่นๆ ที่อาจทำให้เราสัมผัสกับเชื้อ HIV ได้

PEP คืออะไร? ทำไมถึงสำคัญ?

PEP หรือ Post-Exposure Prophylaxis คือการกินยาต้านไวรัส HIV หลังจากที่อาจจะสัมผัสกับเชื้อมา เพื่อลดโอกาสในการติดเชื้อ โดยยา PEP จะต้องกินภายใน 72 ชั่วโมง หรือ 3 วันหลังจากการสัมผัสเชื้อ ยิ่งกินเร็วเท่าไหร่ ก็ยิ่งมีประสิทธิภาพมากเท่านั้น

ทำไม PEP ถึงสำคัญ? เพราะ HIV เป็นเชื้อไวรัสที่ร้ายแรง หากปล่อยไว้โดยไม่รักษา จะนำไปสู่โรคเอดส์ ซึ่งเป็นภาวะที่ร่างกายอ่อนแอและติดเชื้อได้ง่าย แต่ถ้าเรากินยา PEP ทันเวลา ก็จะช่วยลดความเสี่ยงในการติดเชื้อ HIV ได้อย่างมาก

ใครบ้างที่ควรพิจารณาใช้ PEP?

• คนที่เพิ่งมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน (เช่น ถุงยางแตก)
• คนที่ถูกเข็มตำ หรือสัมผัสกับเลือดของผู้ที่มีเชื้อ HIV
• คนที่ถูกทำร้ายทางเพศ

PEP ทำงานยังไง?

ยา PEP เป็นยาต้านไวรัส HIV ที่จะเข้าไปยับยั้งการเพิ่มจำนวนของไวรัสในร่างกาย ทำให้ไวรัสไม่สามารถแพร่กระจายและทำลายระบบภูมิคุ้มกันของเราได้ แต่ PEP ไม่ใช่ยาวิเศษที่ป้องกันได้ 100% นะ การกินยาอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอจึงสำคัญมากๆ

ปกติแล้ว PEP จะต้องกินต่อเนื่องเป็นเวลา 28 วัน และต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์ เพื่อติดตามผลข้างเคียงและประสิทธิภาพของยา

สิ่งที่ควรรู้ก่อนเริ่มใช้ PEP

• PEP ไม่ใช่ยาคุมฉุกเฉิน ไม่สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้
• PEP ไม่สามารถป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่นๆ ได้
• PEP ไม่ใช่ทางออกสำหรับการมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ป้องกัน การป้องกันด้วยถุงยางอนามัยยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุด

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ PEP

เหมือนกับยาอื่นๆ PEP ก็อาจมีผลข้างเคียงได้บ้าง แต่ส่วนใหญ่แล้วจะไม่รุนแรงมาก ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสีย ปวดหัว อ่อนเพลีย และนอนไม่หลับ

ถ้ามีอาการเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อขอคำแนะนำเพิ่มเติม อย่าหยุดยาเองโดยเด็ดขาด เพราะอาจทำให้ PEP ไม่ได้ผล

จะจัดการกับผลข้างเคียงยังไงดี?

• กินยาพร้อมอาหาร เพื่อลดอาการคลื่นไส้
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำมากๆ
• ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร หากอาการไม่ดีขึ้น

หา PEP ได้ที่ไหน? ราคาเท่าไหร่?

PEP สามารถหาได้ตามโรงพยาบาลรัฐและเอกชนหลายแห่ง รวมถึงคลินิกเฉพาะทางด้าน HIV แต่ราคาอาจแตกต่างกันไปในแต่ละสถานพยาบาล

สิ่งสำคัญคือต้องปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้ PEP เพื่อให้แน่ใจว่า PEP เหมาะสมกับเรา และได้รับคำแนะนำในการใช้ยาอย่างถูกต้อง

คำแนะนำเพิ่มเติมเกี่ยวกับการหา PEP

• โทรศัพท์สอบถามสถานพยาบาลใกล้บ้านก่อน เพื่อสอบถามว่ามี PEP ให้บริการหรือไม่
• เตรียมข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่อาจทำให้สัมผัสเชื้อ HIV ไปด้วย เพื่อให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงได้ถูกต้อง
• อย่าลังเลที่จะถามคำถามกับแพทย์หรือเภสัชกร เพื่อให้เข้าใจเกี่ยวกับการใช้ PEP อย่างละเอียด

PrEP: อีกทางเลือกในการป้องกัน HIV

นอกจาก PEP แล้ว ยังมี PrEP หรือ Pre-Exposure Prophylaxis ซึ่งเป็นยาต้านไวรัส HIV ที่กินก่อนที่จะสัมผัสกับเชื้อ เพื่อป้องกันการติดเชื้อ PrEP เหมาะสำหรับคนที่ยังไม่ติดเชื้อ HIV แต่มีความเสี่ยงสูงที่จะติดเชื้อ เช่น คนที่มีคู่นอนเป็นผู้ติดเชื้อ HIV

PrEP มีประสิทธิภาพสูงในการป้องกัน HIV หากกินอย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ แต่ก็ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เช่นกัน

PEP กับ PrEP ต่างกันยังไง?

PEP กินหลังสัมผัสเชื้อ ส่วน PrEP กินก่อน

ถ้าไม่แน่ใจว่าควรใช้ PEP หรือ PrEP ควรปรึกษาแพทย์เพื่อขอคำแนะนำที่เหมาะสมกับสถานการณ์ของตัวเอง

เรื่องจริงที่ต้องรู้เกี่ยวกับ HIV และการป้องกัน

HIV ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด ถ้าเรามีความรู้และความเข้าใจที่ถูกต้อง การป้องกัน HIV ไม่ใช่แค่เรื่องของยา แต่ยังรวมถึงการใช้ถุงยางอนามัย การตรวจ HIV เป็นประจำ และการพูดคุยกับคู่นอนอย่างเปิดเผย

การดูแลสุขภาพทางเพศเป็นเรื่องสำคัญ อย่าอายที่จะปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ ถ้ามีข้อสงสัยหรือความกังวล

ความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับ HIV ที่ต้องแก้ไข

• HIV ติดต่อได้จากการสัมผัสทั่วไป: ไม่จริง HIV ติดต่อได้เฉพาะทางเลือด น้ำอสุจิ น้ำในช่องคลอด และน้ำนมแม่เท่านั้น
• HIV รักษาไม่ได้: ไม่จริง ปัจจุบันมียาต้านไวรัส HIV ที่ช่วยให้ผู้ติดเชื้อมีชีวิตที่ยืนยาวและมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้
• ทุกคนที่ติด HIV จะเป็นเอดส์: ไม่จริง ถ้าได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างรวดเร็ว ผู้ติดเชื้อ HIV สามารถป้องกันการพัฒนาไปสู่โรคเอดส์ได้

ดูแลตัวเองให้ปลอดภัยจาก HIV เริ่มได้ตั้งแต่วันนี้!

การป้องกัน HIV เป็นเรื่องที่เราทุกคนทำได้ เริ่มจากการมีความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง เลือกใช้วิธีการป้องกันที่เหมาะสม และดูแลสุขภาพทางเพศของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ อย่าปล่อยให้ความกลัวหรือความอายมาขวางกั้นการดูแลตัวเอง

ถ้ามีคำถามหรือความกังวลเกี่ยวกับ HIV หรือเรื่องเพศอื่นๆ อย่าลังเลที่จะปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือเข้ามาพูดคุยกับเราที่ Lovecare Station นะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำเสมอ!

ไม่ว่าคุณจะเป็นใคร เพศอะไร หรือมีความรักแบบไหน คุณมีสิทธิที่จะมีความสุขและปลอดภัย Lovecare Station เป็นพื้นที่ที่เปิดกว้างสำหรับทุกคน มาร่วมสร้างสังคมที่เข้าใจและใส่ใจกันและกันนะคะ!