หลายคนอาจจะเคยได้ยินเกี่ยวกับยาคลายเครียดและยาต้านเศร้ามาบ้าง แต่ก็อาจจะยังมีความสับสนอยู่ว่ายาเหล่านี้คืออะไร ใช้รักษาอะไร แล้วมีผลข้างเคียงอย่างไรบ้าง? บทความนี้จะมาไขข้อข้องใจเกี่ยวกับยาคลายเครียดและยาต้านเศร้า รวมถึงความเชื่อผิดๆ ที่หลายคนอาจจะยังเข้าใจผิดอยู่ เพื่อให้ทุกคนมีความเข้าใจที่ถูกต้องและสามารถตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาได้อย่างเหมาะสม

ยาคลายเครียด VS ยาต้านเศร้า: ต่างกันอย่างไร?

ถึงแม้ชื่อจะคล้ายกัน แต่ยาคลายเครียดและยาต้านเศร้ามีกลไกการทำงานและใช้รักษาอาการที่แตกต่างกันนะ! การเข้าใจความแตกต่างนี้จะช่วยให้เราเลือกใช้ยาได้อย่างถูกต้องและเหมาะสมกับอาการของตัวเอง

ยาคลายเครียด (Anti-anxiety medications) ออกฤทธิ์โดยการลดความตื่นเต้นและความกังวล มักใช้เพื่อบรรเทาอาการวิตกกังวลเฉียบพลัน เช่น อาการใจสั่น มือสั่น หรือหายใจไม่อิ่ม

ยาต้านเศร้า (Antidepressants) ทำงานโดยการปรับสมดุลของสารเคมีในสมองที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์ ช่วยลดอาการเศร้า หดหู่ สิ้นหวัง และเบื่อหน่าย มักใช้ในการรักษาโรคซึมเศร้าและโรคทางอารมณ์อื่นๆ

ใครบ้างที่ต้องใช้ยาคลายเครียด?

• ผู้ที่มีอาการวิตกกังวลรุนแรง เช่น โรคแพนิค (Panic Disorder) หรือโรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized Anxiety Disorder)
• ผู้ที่เผชิญกับสถานการณ์ที่ก่อให้เกิดความเครียดสูง เช่น การสอบ การสัมภาษณ์งาน หรือการผ่าตัด
• ผู้ที่มีอาการนอนไม่หลับเนื่องจากความเครียดและความกังวล

ใครบ้างที่ต้องใช้ยาต้านเศร้า?

• ผู้ที่เป็นโรคซึมเศร้า (Major Depressive Disorder)
• ผู้ที่มีอาการป่วยทางจิตเวชอื่นๆ เช่น โรคไบโพลาร์ (Bipolar Disorder) หรือโรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-Compulsive Disorder)
• ผู้ที่มีอาการปวดเรื้อรัง หรืออาการอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับสารเคมีในสมอง

กินยาคลายเครียด/ยาต้านเศร้าแล้วจะติดไหม?

ความเชื่อผิดๆ ที่ว่ายาคลายเครียดและยาต้านเศ้าทำให้ติด เป็นสิ่งที่ทำให้หลายคนลังเลที่จะเข้ารับการรักษา แต่ความจริงแล้วยาเหล่านี้ไม่ได้ทำให้เกิดการเสพติดเหมือนยาเสพติดนะ!

ยาคลายเครียด บางชนิดอาจทำให้เกิดอาการถอนยาได้หากหยุดยาอย่างกะทันหัน ดังนั้นจึงควรปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดยาเสมอ

ยาต้านเศร้า ไม่ได้ทำให้เกิดการเสพติด แต่การหยุดยาเองอาจทำให้อาการป่วยกลับมาแย่ลงได้ ดังนั้นจึงควรทานยาอย่างต่อเนื่องตามคำแนะนำของแพทย์ และปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดยาเสมอ

อาการถอนยาเป็นอย่างไร?

อาการถอนยาอาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน แต่โดยทั่วไปอาจมีอาการดังนี้:

• วิตกกังวล
• นอนไม่หลับ
• หงุดหงิดง่าย
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ปวดศีรษะ

ผลข้างเคียงที่ต้องรู้

เช่นเดียวกับยาอื่นๆ ยาคลายเครียดและยาต้านเศร้าก็อาจมีผลข้างเคียงได้ แต่ผลข้างเคียงเหล่านี้มักไม่รุนแรงและสามารถจัดการได้

ยาคลายเครียด อาจทำให้ง่วงซึม มึนงง หรือความจำลดลง

ยาต้านเศร้า อาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ท้องผูก ปากแห้ง หรือน้ำหนักขึ้น

จะจัดการกับผลข้างเคียงได้อย่างไร?

• ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเกี่ยวกับผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
• ทานยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต เช่น ออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ และทานอาหารที่มีประโยชน์
• แจ้งให้แพทย์ทราบหากผลข้างเคียงรุนแรงหรือไม่หายไป

ความเชื่อผิดๆ ที่พบบ่อยเกี่ยวกับยาคลายเครียดและยาต้านเศร้า

ยังมีอีกหลายความเชื่อผิดๆ เกี่ยวกับยาคลายเครียดและยาต้านเศร้าที่ทำให้หลายคนไม่กล้าเข้ารับการรักษา มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง!

ความเชื่อผิดๆ: ยาคลายเครียดและยาต้านเศร้าทำให้เป็นซอมบี้

ความจริง: ยาเหล่านี้ไม่ได้ทำให้คุณกลายเป็นซอมบี้ แต่ช่วยปรับสมดุลของสารเคมีในสมอง ทำให้คุณรู้สึกดีขึ้นและสามารถใช้ชีวิตได้อย่างปกติ

ความเชื่อผิดๆ: การกินยาคลายเครียดและยาต้านเศร้าแสดงว่าคุณอ่อนแอ

ความจริง: การเข้ารับการรักษาด้วยยาเป็นสัญญาณของความเข้มแข็งและความกล้าหาญในการดูแลสุขภาพจิตของตัวเอง

หยุดยาเองได้ไหม?

การหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์เป็นสิ่งที่ไม่ควรทำอย่างยิ่ง เพราะอาจทำให้อาการป่วยกลับมาแย่ลง หรือเกิดอาการถอนยาได้

• ปรึกษาแพทย์ก่อนหยุดยาเสมอ
• แพทย์จะค่อยๆ ลดขนาดยาลงทีละน้อย เพื่อให้ร่างกายปรับตัว
• หากมีอาการผิดปกติเกิดขึ้น ให้แจ้งให้แพทย์ทราบทันที

การรักษาอื่นๆ นอกเหนือจากการใช้ยา

การใช้ยาไม่ใช่การรักษาเพียงอย่างเดียวสำหรับอาการวิตกกังวลและโรคซึมเศร้า ยังมีการรักษาอื่นๆ ที่มีประสิทธิภาพและสามารถใช้ร่วมกับการใช้ยาได้

จิตบำบัด (Psychotherapy) เป็นการพูดคุยกับนักจิตวิทยาหรือจิตแพทย์เพื่อเรียนรู้กลไกการจัดการกับอารมณ์และความคิด

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต (Lifestyle changes) เช่น การออกกำลังกาย การพักผ่อนให้เพียงพอ การทานอาหารที่มีประโยชน์ และการทำกิจกรรมที่ผ่อนคลาย

การดูแลตัวเองเมื่อต้องใช้ยา

• ทานยาตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัด
• สังเกตอาการผิดปกติที่เกิดขึ้น และแจ้งให้แพทย์ทราบ
• เข้ารับการตรวจติดตามอาการอย่างสม่ำเสมอ
• ดูแลสุขภาพร่างกายและจิตใจให้แข็งแรง

เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์?

หากคุณมีอาการวิตกกังวลหรือเศร้าอย่างต่อเนื่อง หรืออาการเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของคุณ ควรไปพบแพทย์เพื่อประเมินอาการและรับการรักษาที่เหมาะสม

สัญญาณที่ควรไปพบแพทย์:

• รู้สึกเศร้า หดหู่ หรือสิ้นหวังอย่างต่อเนื่อง
• วิตกกังวลมากเกินไป จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต
• นอนไม่หลับ หรือนอนมากเกินไป
• เบื่ออาหาร หรือทานอาหารมากเกินไป
• ไม่มีสมาธิ
• คิดถึงเรื่องการฆ่าตัวตาย

ปรึกษาใครได้บ้าง?

คุณสามารถปรึกษาแพทย์ทั่วไป จิตแพทย์ หรือนักจิตวิทยาได้ พวกเขาจะสามารถประเมินอาการของคุณและแนะนำวิธีการรักษาที่เหมาะสมได้

สรุป: เข้าใจยาคลายเครียดและยาต้านเศร้า เพื่อการดูแลสุขภาพจิตที่ดี

หวังว่าบทความนี้จะช่วยไขข้อข้องใจเกี่ยวกับยาคลายเครียดและยาต้านเศร้าให้กับทุกคนได้นะ! การมีความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับยาเหล่านี้ จะช่วยให้เราสามารถตัดสินใจเกี่ยวกับการรักษาได้อย่างเหมาะสม และดูแลสุขภาพจิตของตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือหากคุณกำลังเผชิญกับปัญหาทางอารมณ์ เพราะการดูแลสุขภาพจิตก็สำคัญไม่แพ้การดูแลสุขภาพร่างกายเลยล่ะ!

ถ้าไม่รู้จะเริ่มปรึกษาใคร ลองคุยกับพวกเรา Lovecare Station ก่อนได้นะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำเสมอ!