การเป็นวัยรุ่นมันก็วุ่นวายพออยู่แล้วใช่มั้ยล่ะ? ไหนจะต้องเรียน ต้องเข้าสังคม ต้องจัดการกับความเปลี่ยนแปลงของร่างกายและจิตใจ แล้วถ้าต้องมาเจอกับโรคเรื้อรังอีก มันยิ่งเหมือนยกภูเขามาทับเลยใช่มั้ย? ไม่ต้องห่วงนะ! วันนี้เราจะมาคุยกันถึงวิธีจัดการความเครียดสำหรับชาว Lovecare Station ที่ต้องเผชิญกับโรคเรื้อรัง ให้ใช้ชีวิตแบบแฮปปี้ได้ แม้จะมีเรื่องให้ต้องกังวลมากกว่าคนอื่น

เข้าใจความเครียดกับโรคเรื้อรัง

ก่อนอื่นเลย มาทำความเข้าใจกันก่อนว่าทำไมโรคเรื้อรังถึงทำให้เราเครียดได้ขนาดนี้? โรคเรื้อรังมักมาพร้อมกับความไม่แน่นอน เราไม่รู้ว่าอาการจะกำเริบเมื่อไหร่ จะต้องกินยาไปนานแค่ไหน หรือจะมีผลข้างเคียงอะไรบ้าง ความไม่แน่นอนนี่แหละที่เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เราวิตกกังวล

นอกจากนี้ โรคเรื้อรังยังส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของเราด้วย อาจจะต้องงดกิจกรรมที่เคยชอบ ทำอะไรก็ไม่สะดวกเหมือนเดิม แถมยังต้องคอยระวังเรื่องอาหารการกินอีก ทำให้รู้สึกว่าชีวิตมันไม่สนุกเหมือนเมื่อก่อน

ที่สำคัญ อย่าลืมว่าการป่วยเป็นโรคเรื้อรังไม่ได้กระทบแค่ร่างกาย แต่ยังกระทบจิตใจด้วยนะ ความรู้สึกเศร้า โกรธ น้อยใจ หรือรู้สึกผิด เป็นเรื่องปกติมากๆ ที่จะเกิดขึ้นได้ ลองสังเกตตัวเองดูนะ ว่ากำลังรู้สึกอะไรอยู่ แล้วยอมรับมัน

สัญญาณเตือนว่าเรากำลังเครียดเกินไป

• นอนไม่หลับ หรือหลับๆ ตื่นๆ
• เบื่ออาหาร หรือกินเยอะเกินไป
• หงุดหงิดง่าย ฉุนเฉียว
• ไม่มีสมาธิ ทำอะไรก็ไม่เสร็จ
• ปวดหัว ปวดท้อง หรือมีอาการทางร่างกายอื่นๆ โดยไม่ทราบสาเหตุ

สำรวจตัวเอง: อะไรคือตัวการความเครียด?

เมื่อรู้แล้วว่าความเครียดส่งผลกระทบกับเรายังไง ขั้นตอนต่อไปคือการสำรวจตัวเอง ว่าอะไรคือ “ตัวการ” ที่ทำให้เราเครียด? ลองจดบันทึกดูว่าในแต่ละวัน เราเจอสถานการณ์อะไรบ้างที่ทำให้รู้สึกไม่สบายใจ แล้วลองวิเคราะห์ดูว่ามันมีอะไรที่เหมือนกันมั้ย?

ตัวการความเครียดของแต่ละคนไม่เหมือนกัน บางคนอาจจะเครียดเรื่องการเรียน บางคนอาจจะเครียดเรื่องรูปร่างหน้าตา บางคนอาจจะเครียดเรื่องความสัมพันธ์กับเพื่อน หรือบางคนอาจจะเครียดเพราะต้องกินยาเยอะๆ ทุกวัน

เมื่อรู้แล้วว่าอะไรคือตัวการความเครียด เราก็จะสามารถวางแผนรับมือกับมันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นนะ

ตัวอย่างตัวการความเครียดที่พบบ่อยในกลุ่มวัยรุ่นที่เป็นโรคเรื้อรัง

• ความกังวลเกี่ยวกับอาการป่วย
• ความกลัวว่าจะถูกเพื่อนล้อเลียน
• ความรู้สึกว่าตัวเองเป็นภาระของครอบครัว
• ความเครียดเรื่องค่าใช้จ่ายในการรักษา
• ความรู้สึกว่าชีวิตไม่ยุติธรรม

ตั้งเป้าหมายที่เป็นจริงได้

หลายครั้งที่เราเครียดเพราะตั้งเป้าหมายที่มันสูงเกินไป หรือไม่เป็นจริง เช่น “ฉันจะต้องหายจากโรคนี้ให้ได้ภายใน 1 เดือน” หรือ “ฉันจะต้องเรียนให้ได้เกรด 4.00 ทุกวิชา” การตั้งเป้าหมายแบบนี้มันกดดันตัวเองมากเกินไป และทำให้เราผิดหวังได้ง่าย

ลองเปลี่ยนมาตั้งเป้าหมายที่เป็นจริงได้มากขึ้น เช่น “ฉันจะกินยาตามที่หมอสั่งทุกวัน” หรือ “ฉันจะอ่านหนังสือวันละ 1 ชั่วโมง” การตั้งเป้าหมายเล็กๆ ที่ทำได้จริง จะช่วยให้เรารู้สึกว่าเราควบคุมสถานการณ์ได้ และเพิ่มความมั่นใจในตัวเอง

ที่สำคัญ อย่าลืมให้รางวัลตัวเองเมื่อทำตามเป้าหมายได้สำเร็จนะ! จะเป็นการดูหนัง ฟังเพลง กินของอร่อย หรือทำอะไรก็ได้ที่เราชอบ เพื่อเป็นการให้กำลังใจตัวเอง

เทคนิคการตั้งเป้าหมายแบบ SMART

1. Specific: ระบุเป้าหมายให้ชัดเจน
2. Measurable: วัดผลได้
3. Attainable: ทำได้จริง
4. Relevant: สอดคล้องกับความต้องการ
5. Time-bound: มีกรอบเวลา

หากิจกรรมที่ทำให้ผ่อนคลาย

การหากิจกรรมที่ทำให้ผ่อนคลายเป็นสิ่งสำคัญมากๆ สำหรับการจัดการความเครียด ลองหากิจกรรมที่เราชอบทำแล้วรู้สึกสบายใจ ไม่ว่าจะเป็นการฟังเพลง ดูหนัง เล่นเกม อ่านหนังสือ วาดรูป เล่นกีฬา หรือทำอาหาร

หากิจกรรมที่เราสามารถทำได้ง่ายๆ ในชีวิตประจำวัน เช่น การนั่งสมาธิ 5 นาที การเดินเล่นในสวนสาธารณะ หรือการคุยกับเพื่อนสนิท กิจกรรมเหล่านี้จะช่วยลดความเครียดและทำให้จิตใจสงบลงได้

ที่สำคัญ อย่ากดดันตัวเองว่าต้องทำกิจกรรมที่ “ดี” หรือ “มีประโยชน์” เสมอไป แค่ทำอะไรที่เราชอบแล้วมีความสุขก็พอแล้ว

ตัวอย่างกิจกรรมคลายเครียดที่เหมาะกับวัยรุ่น

• เล่นดนตรี
• เต้น
• ทำอาหาร หรือขนม
• ปลูกต้นไม้
• เขียนไดอารี่
• ดูซีรีส์ หรือภาพยนตร์

สร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง

การมีเพื่อน มีครอบครัว หรือมีคนที่เราไว้ใจคอยสนับสนุน เป็นสิ่งสำคัญมากๆ ในการจัดการความเครียด การพูดคุยกับคนที่เข้าใจเรา จะช่วยให้เรารู้สึกว่าเราไม่ได้อยู่คนเดียว และมีคนพร้อมที่จะช่วยเหลือเราเสมอ

อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือจากคนอื่น! การขอความช่วยเหลือไม่ได้แปลว่าเราอ่อนแอ แต่มันแสดงให้เห็นว่าเรารู้จักตัวเอง และรู้ว่าเราต้องการอะไร

นอกจากนี้ การช่วยเหลือคนอื่นก็เป็นวิธีที่ดีในการจัดการความเครียดเช่นกัน การได้ช่วยเหลือคนอื่นจะทำให้เรารู้สึกมีคุณค่า และลืมเรื่องเครียดๆ ของตัวเองไปได้บ้าง

วิธีสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบข้าง

• เป็นผู้ฟังที่ดี
• แสดงความเห็นอกเห็นใจ
• ให้กำลังใจ
• แบ่งปันความรู้สึก
• ใช้เวลาร่วมกัน

ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเมื่อจำเป็น

ถ้าความเครียดส่งผลกระทบต่อชีวิตประจำวันของเราอย่างมาก หรือเราไม่สามารถจัดการกับมันได้ด้วยตัวเอง การปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เช่น นักจิตวิทยา หรือจิตแพทย์ เป็นทางเลือกที่ดี

ผู้เชี่ยวชาญจะช่วยให้เราเข้าใจปัญหาของเรามากขึ้น และให้คำแนะนำในการจัดการกับความเครียดอย่างเหมาะสม นอกจากนี้ การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญยังช่วยให้เรารู้สึกปลอดภัย และสบายใจที่จะระบายความรู้สึกต่างๆ ออกมา

อย่าคิดว่าการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเป็นเรื่องน่าอาย! มันเป็นเหมือนการไปหาหมอเมื่อเราป่วยทางกาย การดูแลสุขภาพจิตใจก็สำคัญไม่แพ้การดูแลสุขภาพร่างกายนะ

ช่องทางในการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

• โรงพยาบาล
• คลินิกจิตเวช
• สายด่วนสุขภาพจิต 1323
• แอปพลิเคชันปรึกษาปัญหาสุขภาพจิตออนไลน์

ดูแลสุขภาพกายให้แข็งแรง

สุขภาพกายและสุขภาพจิตใจมีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด การดูแลสุขภาพกายให้แข็งแรง จะช่วยให้เรามีสุขภาพจิตใจที่ดีขึ้นได้ การกินอาหารที่มีประโยชน์ การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ และการพักผ่อนให้เพียงพอ เป็นสิ่งสำคัญมากๆ สำหรับการจัดการความเครียด

หลีกเลี่ยงการสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ หรือใช้สารเสพติด เพราะสิ่งเหล่านี้จะยิ่งทำให้ความเครียดแย่ลง

ลองหากิจกรรมทางกายที่เราชอบทำ แล้วทำมันอย่างสม่ำเสมอ จะเป็นการเดิน วิ่ง ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน หรือเล่นกีฬาอะไรก็ได้ การออกกำลังกายจะช่วยลดความเครียด และทำให้อารมณ์ดีขึ้น

เคล็ดลับการดูแลสุขภาพกายสำหรับผู้ป่วยโรคเรื้อรัง

• กินยาตามที่หมอสั่ง
• ไปพบแพทย์ตามนัด
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• กินอาหารที่มีประโยชน์
• ออกกำลังกายเบาๆ อย่างสม่ำเสมอ

การจัดการความเครียดเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลาและความอดทน อย่าท้อแท้ถ้ามันไม่ได้ผลในทันที ลองทำตามคำแนะนำที่เราให้ไป ปรับเปลี่ยนให้เข้ากับตัวเอง แล้วให้กำลังใจตัวเองเสมอ แค่นี้เราก็จะสามารถสู้โรคเรื้อรังแบบไม่ป่วยใจได้อย่างแน่นอน! ถ้าไม่ไหวจริงๆ หรืออยากมีคนรับฟัง ปรึกษาเรา Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมอยู่ข้างๆ เสมอ!