รู้ไหมว่าทุกวันที่ 10 กันยายนเป็นวันป้องกันการฆ่าตัวตายโลก? วันนี้สำคัญมากๆ เพราะมันเตือนให้เรารู้ว่าการฆ่าตัวตายป้องกันได้ โดยเฉพาะในวัยรุ่นที่การจากลาอาจจะยังเร็วเกินไป ลองมาดูกันว่าอะไรคือสิ่งที่กระตุ้นให้วัยรุ่นคิดสั้น และอะไรที่จะช่วยปกป้องพวกเขาได้บ้าง

เข้าใจสถานการณ์: ทำไมวัยรุ่นถึงเสี่ยง?

วัยรุ่นหลายคนต้องเจอกับเรื่องที่ท้าทายมากๆ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียน ความรัก ครอบครัว หรือเพื่อนฝูง ความกดดันเหล่านี้อาจทำให้บางคนรู้สึกว่าไม่มีทางออก และเริ่มคิดถึงการฆ่าตัวตาย

ข้อมูลจากกรมสุขภาพจิตบอกว่า ในปี 2560 อัตราการฆ่าตัวตายของวัยรุ่นอายุ 10-19 ปี อยู่ที่ 3.53% ต่อประชากรแสนคน ตัวเลขนี้อาจจะดูไม่เยอะ แต่ทุกชีวิตมีความหมาย และเราไม่อยากให้ใครต้องจากไปก่อนเวลาอันควร

ไม่ใช่แค่เรื่องภายนอกเท่านั้นที่ส่งผลต่อความคิดของวัยรุ่น สุขภาพจิตก็สำคัญมากๆ ภาวะซึมเศร้า วิตกกังวล หรือความเครียดหลังเจอเรื่องร้ายๆ ก็เป็นปัจจัยที่ทำให้วัยรุ่นเสี่ยงต่อการคิดสั้นได้

สัญญาณเตือนที่ต้องรู้

• พฤติกรรมเปลี่ยนไปแบบฉับพลัน
• พูดถึงความตายบ่อยๆ
• แยกตัวจากเพื่อนและครอบครัว
• หมดความสนใจในสิ่งที่เคยชอบ
• แจกของให้คนอื่นเหมือนจะจากลา

ปัจจัยเสี่ยง: อะไรที่กระตุ้นความคิดฆ่าตัวตาย?

ปัจจัยเสี่ยงก็เหมือนเชื้อเพลิงที่เติมไฟให้ความคิดฆ่าตัวตายแรงขึ้น มาดูกันว่ามีอะไรบ้างที่เราต้องระวัง:

• เคยพยายามฆ่าตัวตายมาก่อน: คนที่เคยพยายามแล้วมีโอกาสที่จะทำซ้ำ
• มีปัญหาเรื่องสุขภาพจิต: เช่น ซึมเศร้า วิตกกังวล ไบโพลาร์
• ใช้สารเสพติด: สารเสพติดมีผลต่อความคิดและการตัดสินใจ
• มีปัญหาความสัมพันธ์: ทะเลาะกับคนในครอบครัว แฟน หรือเพื่อน
• มีปัญหาทางกฎหมาย: ทำผิดกฎหมายหรือระเบียบวินัย
• เข้าถึงยาหรืออาวุธ: สิ่งเหล่านี้อาจถูกใช้ในการทำร้ายตัวเอง
• สูญเสียคนที่รัก: การตายของคนในครอบครัวหรือเพื่อนสนิท
• ถูกรังแก: การถูกรังแกซ้ำๆ ทำให้รู้สึกโดดเดี่ยวและสิ้นหวัง
• เจ็บป่วยทางกาย: ความเจ็บป่วยเรื้อรังหรือความพิการ

ปัญหาการถูกเลือกปฏิบัติ

น้องๆ ที่เป็น LGBT+ (เลสเบี้ยน, เกย์, ไบเซ็กชวล, คนข้ามเพศ) อาจจะรู้สึกว่าตัวเองเสี่ยงกว่าคนอื่น แต่จริงๆ แล้วไม่ใช่เพราะความเป็น LGBT+ ของพวกเขา แต่เป็นเพราะการถูกเลือกปฏิบัติ การถูกตีตรา และการไม่ได้รับการยอมรับจากคนรอบข้างต่างหาก

งานวิจัยบอกว่า วัยรุ่น LGBT+ ที่ครอบครัวไม่ยอมรับมีแนวโน้มที่จะพยายามฆ่าตัวตายมากกว่าถึง 8.4 เท่า การยอมรับและความเข้าใจจากครอบครัวจึงสำคัญมากๆ

ปัจจัยปกป้อง: อะไรที่ช่วยให้วัยรุ่นเข้มแข็ง?

ปัจจัยปกป้องก็เหมือนเกราะที่ช่วยป้องกันวัยรุ่นจากความคิดฆ่าตัวตาย มาดูกันว่ามีอะไรบ้างที่เราสร้างขึ้นได้:

• ความสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัว: รู้สึกปลอดภัย ได้รับความรักและการสนับสนุน
• มีผู้ใหญ่ที่ไว้ใจให้ปรึกษา: ไม่จำเป็นต้องเป็นคนในครอบครัว
• ความสนิทสนมกับเพื่อน: มีเพื่อนที่เข้าใจและพร้อมช่วยเหลือ
• ประสบความสำเร็จในการเรียน: รู้สึกภูมิใจในตัวเอง
• โรงเรียนที่ปลอดภัย: ไม่มี bullying และมีการสนับสนุนด้านจิตใจ
• รู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของสังคม: เช่น ชุมชน ศาสนา หรือกลุ่มกิจกรรมต่างๆ
• มีความปลอดภัยในชีวิต: ไม่ต้องเผชิญกับความรุนแรงหรือการเลือกปฏิบัติ
• เข้าถึงบริการสุขภาพ: รู้ว่ามีใครให้ความช่วยเหลือได้บ้าง

สร้างเกราะป้องกันตัวเอง

การสร้างความรู้สึกดีๆ ให้กับตัวเองก็สำคัญนะ ลองทำกิจกรรมที่ชอบ ออกกำลังกาย พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลสุขภาพกายใจให้แข็งแรง

การพูดคุยกับคนที่ไว้ใจก็ช่วยได้เยอะมากๆ ไม่ว่าจะเป็นเพื่อนสนิท คนในครอบครัว หรือผู้ใหญ่ที่คุณเคารพ

จะช่วยเพื่อนที่กำลังคิดสั้นได้อย่างไร?

ถ้าสงสัยว่าเพื่อนกำลังคิดสั้น สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการรับฟังอย่างตั้งใจ พยายามทำความเข้าใจความรู้สึกของเขา และบอกให้เขารู้ว่าคุณอยู่ตรงนี้เพื่อช่วยเหลือ

อย่ากลัวที่จะถามตรงๆ ว่าเขากำลังคิดถึงเรื่องฆ่าตัวตายอยู่หรือเปล่า การถามไม่ได้เป็นการยุยง แต่เป็นการเปิดโอกาสให้เขาได้ระบายความรู้สึก

ชวนเพื่อนไปปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ เช่น นักจิตวิทยา หรือโทรไปที่สายด่วนสุขภาพจิต 1323

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง

• อย่าตัดสินหรือตำหนิ
• อย่าบอกว่า "ไม่เป็นไร" หรือ "เดี๋ยวมันก็ผ่านไป"
• อย่าเก็บเรื่องนี้ไว้คนเดียว

ความสำคัญของการดูแลตัวเอง

การดูแลตัวเองไม่ได้หมายถึงการเห็นแก่ตัว แต่เป็นการเติมพลังให้ตัวเองพร้อมที่จะช่วยเหลือคนอื่นได้

ถ้าคุณรู้สึกว่าตัวเองกำลังเผชิญกับความยากลำบาก อย่าลังเลที่จะขอความช่วยเหลือจากคนที่ไว้ใจ หรือผู้เชี่ยวชาญ

สัญญาณว่าคุณต้องการความช่วยเหลือ

• รู้สึกเศร้าหรือสิ้นหวังตลอดเวลา
• นอนไม่หลับหรือนอนมากเกินไป
• เบื่ออาหารหรือกินมากเกินไป
• ไม่มีสมาธิ
• คิดถึงความตายบ่อยๆ

เราทุกคนช่วยกันได้

การป้องกันการฆ่าตัวตายเป็นเรื่องของทุกคน ไม่ว่าเราจะเป็นใครก็สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้ เริ่มจากการใส่ใจคนรอบข้าง รับฟังอย่างตั้งใจ และส่งต่อความรักและความเข้าใจ

จำไว้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียว Lovecare Station พร้อมเป็นเพื่อนคุยและให้คำปรึกษาเสมอ

“Working together to prevent suicide” มาร่วมมือกันป้องกันการฆ่าตัวตายนะ!

การฆ่าตัวตายเป็นปัญหาที่ซับซ้อน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเราไม่สามารถทำอะไรได้เลย การสร้างความเข้าใจ การให้กำลังใจ และการช่วยเหลืออย่างถูกวิธี จะช่วยลดความเสี่ยงและสร้างความหวังให้กับวัยรุ่นได้

ถ้าคุณหรือใครที่รู้จักกำลังต้องการความช่วยเหลือ อย่าลังเลที่จะติดต่อ Lovecare Station นะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำปรึกษาเสมอ