การสูญเสียคนที่รัก ไม่ว่าจะเป็นการจากเป็นหรือจากตาย เป็นเรื่องที่เจ็บปวดและไม่มีใครอยากเจอ แต่ในชีวิตจริงเราทุกคนต้องเผชิญกับการสูญเสียในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่งเสมอ การทำความเข้าใจกลไกทางจิตใจเมื่อเกิดการสูญเสีย และเรียนรู้วิธีรับมือกับความรู้สึกต่างๆ จะช่วยให้เราก้าวผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปได้ วันนี้เราจะมาคุยกันถึงเรื่องนี้แบบเป็นเพื่อนกันนะ

ทำความเข้าใจ 5 ขั้นตอนของความโศกเศร้า

เมื่อเราสูญเสียอะไรบางอย่างที่สำคัญในชีวิตไป จิตใจของเรามักจะเข้าสู่กระบวนการที่เรียกว่า "5 ขั้นตอนของความโศกเศร้า" (5 Stages of Grief) ซึ่งเป็นทฤษฎีที่ Elisabeth Kubler-Ross ได้อธิบายไว้ เพื่อให้เราเข้าใจและรับมือกับความรู้สึกต่างๆ ที่เกิดขึ้น

ทฤษฎีนี้ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะต้องผ่านทั้ง 5 ขั้นตอนตามลำดับ หรือต้องใช้เวลาเท่ากันในแต่ละขั้น แต่เป็นเหมือนแนวทางให้เราเข้าใจว่าความรู้สึกที่เกิดขึ้นนั้นเป็นเรื่องปกติ และเราไม่ได้อยู่คนเดียว

ทำไมต้องรู้เรื่อง 5 ขั้นตอน?

• ช่วยให้เข้าใจว่าความรู้สึกตัวเองเป็นเรื่องปกติ
• เตรียมรับมือกับความรู้สึกต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้น
• รู้ว่าควรขอความช่วยเหลือเมื่อไหร่

ขั้นตอนที่ 1: ปฏิเสธและแยกตัว (Denial and Isolation)

เมื่อได้รับข่าวร้ายหรือเผชิญกับการสูญเสีย สิ่งแรกที่เกิดขึ้นคือการปฏิเสธ (Denial) เราอาจไม่เชื่อว่าเรื่องนี้เกิดขึ้นจริง หรือพยายามทำเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น เพื่อหลีกเลี่ยงความเจ็บปวด

นอกจากนี้ เราอาจแยกตัว (Isolation) ออกจากสังคม ไม่อยากคุยกับใคร ไม่อยากรับรู้เรื่องราวใดๆ เพราะรู้สึกว่ามันยากเกินกว่าจะรับไหว

การปฏิเสธและการแยกตัวเป็นกลไกป้องกันตัวเองตามธรรมชาติของจิตใจ แต่ถ้ามันนานเกินไป หรือส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรขอความช่วยเหลือจากคนใกล้ชิด หรือผู้เชี่ยวชาญ

ขั้นตอนที่ 2: โกรธ (Anger)

เมื่อเริ่มตระหนักว่าสิ่งที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องจริง ความรู้สึกโกรธ (Anger) ก็จะตามมา เราอาจโกรธตัวเอง โกรธคนอื่น โกรธโชคชะตา หรือโกรธทุกสิ่งทุกอย่าง

ความโกรธเป็นอารมณ์ที่รุนแรงและทำลายล้าง แต่ก็เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเยียวยา การระบายความโกรธออกมาอย่างเหมาะสม (เช่น การพูดคุยกับเพื่อน การออกกำลังกาย) จะช่วยให้เราจัดการกับความรู้สึกนี้ได้ดีขึ้น

วิธีจัดการความโกรธ

• พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ
• หากิจกรรมที่ช่วยระบายอารมณ์ (เช่น ออกกำลังกาย ต่อยมวย)
• เขียนบันทึกระบายความรู้สึก

ขั้นตอนที่ 3: ต่อรอง (Bargaining)

เมื่อความโกรธเริ่มลดลง เราอาจเริ่มต่อรอง (Bargaining) กับตัวเอง หรือกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์ โดยพยายามคิดว่าถ้าเราทำแบบนั้นแบบนี้ เรื่องร้ายๆ อาจจะไม่เกิดขึ้น

การต่อรองเป็นความพยายามที่จะควบคุมสถานการณ์ และหลีกเลี่ยงความเจ็บปวด แต่ในความเป็นจริง เราไม่สามารถย้อนเวลากลับไปแก้ไขอะไรได้ การยอมรับความจริงจึงเป็นสิ่งสำคัญ

ในขั้นตอนนี้ เราอาจรู้สึกผิดกับสิ่งที่เคยทำ หรือไม่ได้ทำ และจมอยู่กับความคิดที่ว่า "ถ้า..." การปล่อยวางอดีต และมุ่งความสนใจไปที่ปัจจุบัน จะช่วยให้เราก้าวข้ามขั้นตอนนี้ไปได้

ขั้นตอนที่ 4: เศร้าซึม (Depression)

เมื่อตระหนักว่าการต่อรองไม่เป็นผล ความรู้สึกเศร้าซึม (Depression) ก็จะเข้ามา เราอาจรู้สึกสิ้นหวัง หมดกำลังใจ ไม่อยากทำอะไร หรืออยากอยู่คนเดียว

ความเศร้าซึมเป็นเรื่องปกติหลังจากการสูญเสีย แต่ถ้ามันรุนแรงและยาวนาน อาจเป็นสัญญาณของโรคซึมเศร้า ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ

ในช่วงนี้ การดูแลตัวเองเป็นสิ่งสำคัญ พักผ่อนให้เพียงพอ กินอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายเบาๆ และทำกิจกรรมที่ชอบ จะช่วยให้จิตใจเข้มแข็งขึ้น

ขั้นตอนที่ 5: ยอมรับ (Acceptance)

เมื่อเวลาผ่านไป เราจะเริ่มยอมรับ (Acceptance) ความจริงที่เกิดขึ้น ถึงแม้ว่าความเจ็บปวดอาจจะไม่หายไปทั้งหมด แต่เราจะเรียนรู้ที่จะอยู่กับมันได้

การยอมรับไม่ได้หมายความว่าเรามีความสุข หรือลืมเรื่องร้ายๆ ได้ แต่หมายถึงเราเข้าใจว่ามันเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต และเราสามารถก้าวต่อไปได้

ในขั้นตอนนี้ เราอาจเริ่มมองเห็นความหมายใหม่ๆ ในชีวิต และพร้อมที่จะเปิดรับสิ่งดีๆ ที่กำลังจะเข้ามา

สัญญาณว่าควรขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญ

• รู้สึกเศร้า สิ้นหวัง หรือหมดกำลังใจนานเกิน 2 สัปดาห์
• มีปัญหาในการนอนหลับ หรือกินอาหาร
• คิดทำร้ายตัวเอง
• ไม่สามารถทำกิจกรรมที่เคยชอบได้

ดูแลตัวเองและหัวใจในช่วงเวลาที่ยากลำบาก

การสูญเสียเป็นประสบการณ์ที่ยากลำบาก แต่ก็เป็นโอกาสให้เราได้เรียนรู้และเติบโต การดูแลตัวเองทั้งร่างกายและจิตใจเป็นสิ่งสำคัญในช่วงเวลานี้

อย่ากลัวที่จะขอความช่วยเหลือจากคนรอบข้าง หรือผู้เชี่ยวชาญ การพูดคุยกับคนที่เข้าใจ จะช่วยให้เรารู้สึกดีขึ้น และไม่โดดเดี่ยว

จำไว้ว่าคุณไม่ได้อยู่คนเดียว และคุณจะผ่านมันไปได้

การสูญเสียสอนให้เรารู้ว่าทุกสิ่งทุกอย่างไม่แน่นอน การใช้ชีวิตในปัจจุบันอย่างเต็มที่ และให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง จึงเป็นสิ่งที่มีค่ามากที่สุด

“ความเจ็บปวดเป็นสิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่ความทุกข์ทรมานเป็นสิ่งที่เราเลือกเองได้” - พระพุทธเจ้า

เป็นกำลังใจให้ทุกคนที่กำลังเผชิญกับการสูญเสียนะคะ ขอให้ทุกคนค้นพบความเข้มแข็งในตัวเอง และก้าวผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ไปได้ด้วยดี ถ้าไม่รู้จะปรึกษาใคร หรืออยากหาเพื่อนคุย Lovecare Station พร้อมรับฟังและให้คำปรึกษาเสมอเลยนะ