วัยรุ่นอย่างเราๆ บางทีก็เจอปัญหาเยอะแยะไปหมด ทั้งเรื่องเรียน เรื่องเพื่อน เรื่องความรัก หรือแม้แต่เรื่องในครอบครัว บางครั้งความเครียดมันก็สะสมจนกลายเป็นความกังวลที่มากเกินไป จนอาจจะเข้าข่าย โรควิตกกังวล ได้เลยนะ! มาทำความเข้าใจกันว่าโรควิตกกังวลคืออะไร มีอาการยังไง แล้วเราจะรับมือกับมันได้ยังไงบ้าง

โรควิตกกังวล (Anxiety Disorder) คืออะไร?

โรควิตกกังวล คือ ภาวะที่เรารู้สึกกังวล กลัว หรือประหม่ามากเกินกว่าเหตุ จนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องงาน หรือความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง มันไม่ใช่แค่ความรู้สึกเครียดธรรมดาๆ นะ แต่มันเป็นความรู้สึกที่รุนแรงและต่อเนื่อง จนทำให้เราไม่สบายใจ

ความกังวลนี้มันอาจจะมาจากเรื่องอะไรก็ได้ ตั้งแต่เรื่องเล็กๆ น้อยๆ ไปจนถึงเรื่องใหญ่ๆ ในชีวิต บางคนอาจจะกังวลเรื่องสอบ บางคนอาจจะกังวลเรื่องรูปร่างหน้าตา หรือบางคนอาจจะกังวลเรื่องอนาคตที่ไม่แน่นอน ความกังวลเหล่านี้มันจะวนเวียนอยู่ในหัวเราตลอดเวลา ทำให้เราไม่มีสมาธิ ทำอะไรก็ไม่สนุก

ถ้าปล่อยไว้นานๆ โรควิตกกังวลก็อาจจะส่งผลเสียต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตของเราได้นะ เพราะฉะนั้นถ้าเรารู้สึกว่าตัวเองมีอาการเข้าข่ายโรควิตกกังวล ควรรีบปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อขอคำแนะนำและการรักษาที่เหมาะสม

ทำไมวัยรุ่นถึงเสี่ยงเป็นโรควิตกกังวล?

• ฮอร์โมนเปลี่ยนแปลง: วัยรุ่นเป็นช่วงที่ฮอร์โมนในร่างกายเปลี่ยนแปลงเยอะมาก ซึ่งอาจส่งผลต่ออารมณ์และความรู้สึก ทำให้เราควบคุมความรู้สึกกังวลได้ยากขึ้น
• ความกดดันจากสังคม: สังคมมักจะคาดหวังกับวัยรุ่นสูง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องกิจกรรม หรือเรื่องความสัมพันธ์ ทำให้เรารู้สึกกดดันและกังวลว่าจะทำได้ไม่ดีพอ
• การเปลี่ยนแปลงในชีวิต: วัยรุ่นเป็นช่วงที่ต้องเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงหลายอย่าง เช่น การย้ายโรงเรียน การเข้ามหาวิทยาลัย หรือการเริ่มต้นทำงาน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงเหล่านี้อาจทำให้เรารู้สึกไม่มั่นคงและกังวลกับอนาคต

สาเหตุของโรควิตกกังวล

จริงๆ แล้วโรควิตกกังวลมันเกิดจากหลายปัจจัยผสมกัน ไม่ได้มีสาเหตุเดียวที่ฟันธงได้เลยว่าใครเป็นแล้วจะต้องเป็นโรคนี้แน่นอน ซึ่งปัจจัยเหล่านั้นก็มีทั้งเรื่องของ...

• พันธุกรรม: ถ้าในครอบครัวของเรามีคนเป็นโรควิตกกังวล เราก็อาจจะมีโอกาสเป็นโรคนี้มากขึ้น
• สารเคมีในสมอง: ความไม่สมดุลของสารเคมีบางชนิดในสมองก็อาจจะทำให้เกิดโรควิตกกังวลได้
• ประสบการณ์ในชีวิต: เหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจ เช่น การถูกทำร้าย การสูญเสีย หรือการเผชิญกับความรุนแรง ก็อาจจะทำให้เราเป็นโรควิตกกังวลได้

นอกจากนี้ สภาพแวดล้อมที่เราเติบโตมาก็มีส่วนสำคัญนะ ถ้าเราอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยความเครียด ความกดดัน หรือความไม่แน่นอน เราก็อาจจะมีแนวโน้มที่จะเป็นโรควิตกกังวลได้ง่ายขึ้น

สิ่งสำคัญคือเราต้องเข้าใจว่าโรควิตกกังวลไม่ได้เกิดจากความอ่อนแอหรือความผิดปกติของตัวเราเอง แต่มันเป็นผลมาจากปัจจัยหลายอย่างที่เข้ามาเกี่ยวข้อง ดังนั้นเราไม่ควรโทษตัวเอง แต่ควรมองหาวิธีรับมือและรักษาอย่างเหมาะสม

เช็ก! อาการของโรควิตกกังวล

อาการของโรควิตกกังวลมีหลากหลายรูปแบบ แล้วก็แตกต่างกันไปในแต่ละคน บางคนอาจจะมีอาการทางร่างกาย ในขณะที่บางคนอาจจะมีอาการทางจิตใจ ลองสังเกตตัวเองดูนะว่ามีอาการเหล่านี้บ้างหรือเปล่า

• กังวลมากเกินไป: คิดมาก วิตกกังวลเกี่ยวกับเรื่องต่างๆ มากเกินกว่าเหตุ
• ใจสั่น: หัวใจเต้นเร็ว แรง หรือรู้สึกใจหวิวๆ
• หายใจไม่อิ่ม: รู้สึกหายใจลำบาก หายใจถี่ หรือหายใจตื้นๆ
• เหงื่อออกมาก: เหงื่อออกเยอะผิดปกติ แม้ว่าจะไม่ได้อยู่ในที่ร้อนหรือทำกิจกรรมหนัก
• ปวดหัว: ปวดหัวบ่อยๆ หรือปวดหัวเรื้อรัง
• ปวดเมื่อยตามตัว: รู้สึกปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ หรือปวดเมื่อยตามข้อต่อ
• นอนไม่หลับ: หลับยาก ตื่นกลางดึก หรือนอนหลับไม่สนิท
• หงุดหงิดง่าย: รู้สึกหงุดหงิด ฉุนเฉียว หรือโมโหง่ายกว่าปกติ
• ไม่มีสมาธิ: สมาธิสั้น วอกแวกง่าย หรือทำอะไรก็ไม่จดจ่อ
• เหนื่อยล้า: รู้สึกเหนื่อย อ่อนเพลีย หรือไม่มีแรง

ถ้าเรามีอาการเหล่านี้หลายข้อ และอาการเหล่านี้มันส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวันของเรา ควรรีบปรึกษาคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตนะ

โรควิตกกังวลมีกี่แบบ?

โรควิตกกังวลไม่ได้มีแค่แบบเดียวนะ! จริงๆ แล้วมันมีหลายประเภท ซึ่งแต่ละประเภทก็มีลักษณะอาการและความรุนแรงที่แตกต่างกันไป มาดูกันว่ามีอะไรบ้าง

โรควิตกกังวลทั่วไป (Generalized Anxiety Disorder: GAD)

คนที่เป็นโรควิตกกังวลทั่วไปจะรู้สึกกังวลกับเรื่องต่างๆ ในชีวิตประจำวันมากเกินไป ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องงาน เรื่องเงิน หรือเรื่องความสัมพันธ์ พวกเขามักจะคิดมาก วิตกกังวล และไม่สามารถควบคุมความคิดของตัวเองได้

โรคแพนิค (Panic Disorder: PD)

โรคแพนิคจะทำให้เกิดอาการตื่นตระหนก ตกใจกลัวอย่างรุนแรง โดยไม่มีสาเหตุที่ชัดเจน อาการแพนิคจะมาแบบเฉียบพลัน และทำให้เกิดอาการทางร่างกาย เช่น ใจสั่น หายใจไม่อิ่ม เหงื่อออกมาก หรือรู้สึกเหมือนกำลังจะตาย

โรคกลัวสังคม (Social Anxiety Disorder: SAD)

คนที่เป็นโรคกลัวสังคมจะรู้สึกประหม่า กังวล หรือกลัวการเข้าสังคม พวกเขากลัวว่าคนอื่นจะมองพวกเขาในแง่ลบ หรือกลัวว่าจะทำอะไรผิดพลาดต่อหน้าคนอื่น

โรคย้ำคิดย้ำทำ (Obsessive-Compulsive Disorder: OCD)

โรคย้ำคิดย้ำทำจะทำให้เกิดความคิดที่ไม่พึงประสงค์ (obsessions) และพฤติกรรมที่ต้องทำซ้ำๆ (compulsions) เพื่อลดความวิตกกังวล เช่น ล้างมือซ้ำๆ ตรวจสอบสิ่งต่างๆ ซ้ำๆ หรือจัดเรียงสิ่งของให้เป็นระเบียบ

โรคเครียดหลังเผชิญเหตุการณ์สะเทือนใจ (Post-Traumatic Stress Disorder: PTSD)

โรค PTSD จะเกิดขึ้นหลังจากที่เราได้เผชิญกับเหตุการณ์ที่กระทบกระเทือนจิตใจอย่างรุนแรง เช่น การถูกทำร้าย การเกิดอุบัติเหตุ หรือการสูญเสียคนที่รัก คนที่เป็นโรค PTSD จะมีอาการฝันร้าย หวนคิดถึงเหตุการณ์เดิมๆ หรือหลีกเลี่ยงสิ่งที่ทำให้คิดถึงเหตุการณ์นั้น

วิธีรับมือกับโรควิตกกังวลด้วยตัวเอง

ถึงแม้ว่าโรควิตกกังวลจะเป็นโรคที่ต้องได้รับการรักษาจากผู้เชี่ยวชาญ แต่เราก็สามารถดูแลตัวเองเบื้องต้น เพื่อช่วยลดความรุนแรงของอาการได้นะ ลองทำตามวิธีเหล่านี้ดู

• หายใจลึกๆ: เมื่อรู้สึกกังวล ให้ลองหายใจเข้าลึกๆ ทางจมูก แล้วค่อยๆ ผ่อนลมหายใจออกทางปาก ทำซ้ำๆ จนรู้สึกผ่อนคลายขึ้น
• ออกกำลังกาย: การออกกำลังกายจะช่วยลดความเครียดและความวิตกกังวลได้ ลองหาเวลาออกกำลังกายอย่างน้อย 30 นาทีต่อวัน
• พักผ่อนให้เพียงพอ: การนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอจะช่วยให้ร่างกายและจิตใจของเราฟื้นตัวได้
• กินอาหารที่มีประโยชน์: การกินอาหารที่มีประโยชน์จะช่วยให้ร่างกายของเราแข็งแรง และช่วยลดความเครียดได้
• หากิจกรรมที่ชอบทำ: การทำกิจกรรมที่เราชอบจะช่วยให้เราผ่อนคลาย และลืมเรื่องกังวลไปได้บ้าง
• พูดคุยกับคนที่ไว้ใจ: การพูดคุยกับเพื่อน ครอบครัว หรือคนที่ไว้ใจ จะช่วยให้เราระบายความรู้สึก และได้รับกำลังใจ

สำคัญที่สุดคือการดูแลตัวเองให้ดี ทั้งร่างกายและจิตใจ เพราะถ้าเราแข็งแรงทั้งภายในและภายนอก เราก็จะสามารถรับมือกับความกังวลได้ดีขึ้น

เมื่อไหร่ที่ควรไปพบคุณหมอ?

ถ้าเราลองทำตามวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นแล้วอาการยังไม่ดีขึ้น หรืออาการมันรุนแรงจนส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน ควรรีบไปปรึกษาคุณหมอหรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตนะ เพราะคุณหมอจะสามารถวินิจฉัยโรคได้อย่างถูกต้อง และให้คำแนะนำในการรักษาที่เหมาะสมกับเรา

• อาการวิตกกังวลรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ
• อาการวิตกกังวลส่งผลกระทบต่อการเรียน การทำงาน หรือความสัมพันธ์
• มีความคิดทำร้ายตัวเอง

การไปพบคุณหมอไม่ได้หมายความว่าเราเป็นคนอ่อนแอนะ แต่มันหมายความว่าเราใส่ใจสุขภาพของตัวเอง และต้องการที่จะจัดการกับปัญหาอย่างจริงจัง

สรุปเรื่องโรควิตกกังวล

โรควิตกกังวลเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน โดยเฉพาะวัยรุ่นอย่างเราๆ ที่ต้องเผชิญกับความท้าทายและความกดดันมากมาย การทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรควิตกกังวล และรู้วิธีรับมือกับมัน จะช่วยให้เราใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

อย่าลืมว่าเราไม่ได้อยู่คนเดียวนะ! ถ้าเรารู้สึกว่ากำลังเผชิญกับโรควิตกกังวล อย่าลังเลที่จะขอความช่วยเหลือจากคนรอบข้าง หรือผู้เชี่ยวชาญ เพราะการมีคนคอยสนับสนุนและให้คำแนะนำ จะช่วยให้เราผ่านพ้นช่วงเวลาที่ยากลำบากไปได้

ถ้าใครอยากปรึกษาเรื่องความเครียดหรือความกังวลใจ สามารถมาพูดคุยกับพวกเรา Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้คำแนะนำอย่างเป็นกันเอง เพื่อให้ทุกคนก้าวผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากไปได้ด้วยกัน