ช่วงนี้หลายคนอาจจะรู้สึกว่าอยากหาความสุขให้ตัวเองมากๆ เลยใช่ไหมล่ะ? ทั้งจากเรื่องเรียน เรื่องเพื่อน หรือเรื่องอื่นๆ ที่ทำให้เราเครียด แต่บางทีการหาความสุขแบบด่วนๆ มันก็อาจจะไม่ดีต่อเราในระยะยาวก็ได้นะ มาดูกันว่าเราจะสร้าง "สุข สม่ำเสมอ" ให้ตัวเองได้ยังไงบ้าง!

ทำความเข้าใจ: ทำไมวัยรุ่นถึงติด "สุข" ง่าย?

เคยสงสัยไหมว่าทำไมบางทีเราถึงห้ามใจตัวเองไม่ให้เล่นเกมทั้งวัน หรือช้อปปิ้งออนไลน์ไม่หยุดไม่ได้? นั่นเป็นเพราะว่า "สมองวัยรุ่น" ของเรายังพัฒนาไม่เต็มที่ ทำให้เราใช้อารมณ์มากกว่าเหตุผลยังไงล่ะ

สมองส่วนที่ควบคุมอารมณ์ (limbic system) ในวัยรุ่นจะทำงานได้ดีมากๆ ทำให้เราตอบสนองต่อสิ่งต่างๆ ด้วยความรู้สึกเป็นหลัก ในขณะที่สมองส่วนหน้า (prefrontal cortex) ที่ควบคุมเหตุผลและการยับยั้งชั่งใจยังพัฒนาไม่เต็มที่

ลองนึกภาพว่าสมองวัยรุ่นเหมือนรถสปอร์ตที่เครื่องแรง แต่เบรกยังไม่ค่อยดีเท่าไหร่! พอเจออะไรที่ทำให้มีความสุข เราก็เลยพุ่งเข้าใส่แบบไม่คิดหน้าคิดหลังยังไงล่ะ

ผลกระทบเมื่อ "สุข" เกินไป

• อารมณ์แปรปรวน: พอไม่ได้สิ่งที่อยากได้ ก็จะหงุดหงิดง่าย
• ปัญหาความสัมพันธ์: ทะเลาะกับเพื่อนหรือครอบครัวบ่อยขึ้น
• พฤติกรรมเสี่ยง: อาจจะลองทำอะไรที่ไม่ดีต่อสุขภาพ เช่น ใช้สารเสพติด

ถ้าเราปล่อยให้ตัวเองจมอยู่กับความสุขแบบฉาบฉวยนานๆ เข้า อาจจะทำให้เราโทษตัวเองว่า "เรามันไม่ดี" หรือ "เราไม่สมควรได้รับความสุข" ซึ่งไม่จริงเลยนะ!

5 วิธีออกจากวังวน "สุข...แป๊บเดียว"

ไม่ต้องห่วง! ถ้าตอนนี้รู้สึกว่าตัวเองกำลังติดอยู่กับความสุขแบบด่วนๆ ก็ยังมีทางออกนะ ลองทำตาม 5 วิธีนี้ดู:

1. ยอมรับ: ทุกคนมีสิทธิ์อยากมีความสุข!
2. หาสาเหตุ: ทำไมเราถึงอยากหนีทุกข์?
3. ประเมินผล: ความสุขนี้ดีต่อเราจริงไหม?
4. หาความสุขอื่น: ลองทำกิจกรรมใหม่ๆ ที่ดีต่อใจ
5. สุขจากการลงมือทำ: ความสุขที่ได้จากความพยายามมันยั่งยืนกว่าเยอะ!

1. ยอมรับว่าการอยากมีความสุขเป็นเรื่องปกติ

การอยากมีความสุขไม่ใช่เรื่องผิด! ทุกคน ไม่ว่าวัยไหน ก็อยากมีความสุขด้วยกันทั้งนั้น อย่าไปโทษตัวเองที่อยากรู้สึกดีเลย

แต่สิ่งสำคัญคือเราต้องรู้จักเลือก "ความสุข" ที่ไม่ทำร้ายตัวเองและคนอื่นในระยะยาวต่างหาก

จำไว้ว่าความสุขเป็นสิ่งที่ทำให้ชีวิตเรามีความหมาย และเป็นแรงผลักดันให้เราก้าวไปข้างหน้าได้นะ

2. หาสาเหตุที่ทำให้เราอยากหนีทุกข์

หลายครั้งที่เราพยายามหาความสุขแบบด่วนๆ เป็นเพราะเรากำลังหนีปัญหาหรือความรู้สึกแย่ๆ อยู่หรือเปล่า?

ลองถามตัวเองดูว่าอะไรที่ทำให้เราทุกข์ใจ? อาจจะเป็นเรื่องเรียน เรื่องเพื่อน เรื่องครอบครัว หรือเรื่องอื่นๆ ก็ได้

เมื่อเราเจอสาเหตุแล้ว ค่อยๆ หาวิธีจัดการกับมัน การแก้ปัญหาที่ต้นเหตุจะช่วยให้เราไม่ต้องวิ่งหนีไปหาความสุขแบบฉาบฉวยอีก

3. ประเมินผลดีผลเสียของ "ความสุข" แต่ละแบบ

ความสุขบางอย่างอาจจะทำให้เรารู้สึกดีแค่แป๊บเดียว แต่ส่งผลเสียต่อชีวิตเราในระยะยาวได้

ลองถามตัวเองดูว่าการทำสิ่งนี้จะส่งผลกระทบต่อการเรียน สุขภาพ ความสัมพันธ์ หรือการเงินของเรายังไงบ้าง?

ถ้าผลเสียมันเยอะกว่าผลดี ก็อาจจะต้องลองหาความสุขแบบอื่นที่ยั่งยืนกว่านะ

4. ให้โอกาสตัวเองได้ลองทำกิจกรรมใหม่ๆ ที่ดีต่อใจ

ลองสำรวจดูว่ามีอะไรบ้างที่ทำให้เรามีความสุขได้โดยที่ไม่ต้องพึ่งพาสิ่งกระตุ้นภายนอก

อาจจะเป็นการอ่านหนังสือ ฟังเพลง เล่นกีฬา ทำอาหาร หรือใช้เวลากับคนที่เรารักก็ได้

ในช่วงแรกๆ อาจจะรู้สึกว่าความสุขที่ได้มันไม่เท่ากับที่เราเคยได้รับ แต่ถ้าเราทำไปเรื่อยๆ เราจะเริ่มรู้สึกดีกับตัวเองมากขึ้นแน่นอน

5. ความสุขที่แท้จริงคือความสุขที่ได้จาก "การลงมือทำ"

ความสุขมีหลายแบบ แต่ความสุขที่ยั่งยืนที่สุดคือความสุขที่ได้จากการทำอะไรด้วยตัวเอง

อาจจะเป็นการเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ การทำงานอดิเรก หรือการช่วยเหลือผู้อื่นก็ได้

ความสุขแบบนี้จะทำให้เรารู้สึกภูมิใจในตัวเอง และเป็นแรงผลักดันให้เราพัฒนาตัวเองต่อไปเรื่อยๆ

ผู้ใหญ่ช่วยอะไรได้บ้าง?

ถ้าคุณเป็นผู้ใหญ่ที่อยากช่วยเหลือน้องๆ วัยรุ่นที่กำลังเผชิญกับปัญหานี้ ลองทำตาม 3 ข้อนี้ดูนะ:

• เข้าใจ: ทุกพฤติกรรมมีที่มา
• ทำงานเป็นทีม: ให้กำลังใจและสนับสนุน
• ให้เวลา: การเปลี่ยนแปลงต้องใช้เวลา

1. เข้าใจว่าทุกพฤติกรรมมีที่มา

แทนที่จะดุด่าว่ากล่าว ลองถามน้องๆ ด้วยความเข้าใจว่าทำไมถึงทำแบบนั้น

อาจจะค้นพบว่าน้องๆ กำลังเครียด กำลังเหงา หรือกำลังมีปัญหาอะไรบางอย่างอยู่ก็ได้

การรับฟังด้วยความเข้าใจจะช่วยให้น้องๆ รู้สึกปลอดภัยและกล้าที่จะเปิดใจคุยกับเรามากขึ้น

2. ทำงานร่วมกันเป็นทีม

การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเป็นเรื่องที่ยาก ต้องใช้ความอดทนและกำลังใจอย่างมาก

ให้กำลังใจน้องๆ ว่า "เราเชื่อมั่นในตัวเธอ" และ "เราจะอยู่ตรงนี้เพื่อช่วยเหลือเธอเสมอ"

ชวนน้องๆ ทำกิจกรรมที่สร้างสรรค์และดีต่อสุขภาพไปด้วยกัน เพื่อเบี่ยงเบนความสนใจจากสิ่งกระตุ้นที่ทำให้น้องๆ อยากหาความสุขแบบฉาบฉวย

3. ให้เวลา

การเปลี่ยนแปลงต้องใช้เวลา อย่าใจร้อนและคาดหวังว่าน้องๆ จะเปลี่ยนไปในทันที

ให้เวลาน้องๆ ได้เรียนรู้และปรับตัว คอยสังเกตและให้กำลังใจเมื่อน้องๆ ทำได้ดีขึ้น แม้จะเป็นเพียงเล็กน้อยก็ตาม

การให้เวลาและความอดทนจะช่วยให้น้องๆ รู้สึกว่าเราอยู่เคียงข้างเขาเสมอ

เลี้ยงดูแบบไหน? สร้าง "สุข สม่ำเสมอ" ได้

การสร้างทักษะ "สุข สม่ำเสมอ" สามารถเริ่มได้ตั้งแต่เด็กๆ เลยนะ ลองดู 3 ทักษะนี้:

• ควบคุมตัวเอง (Self-control): ทำสิ่งที่ต้องทำควบคู่ไปกับสิ่งที่อยากทำ
• รอคอยความสุข (Delay gratification): เรียนรู้คุณค่าของการรอคอย
• จัดการอารมณ์ (Emotional regulation): รับมือกับความผิดหวังและความเครียด

1. ทักษะในการควบคุมตนเอง (Self-control)

ฝึกให้ลูกรู้จักควบคุมตัวเองในสถานการณ์ต่างๆ เช่น ทำการบ้านให้เสร็จก่อนเล่นเกม หรือช่วยทำงานบ้านก่อนออกไปเที่ยวกับเพื่อน

สร้างแรงจูงใจในการทำสิ่งที่ต้องทำ ชวนให้ลูกเห็นความสำคัญของทักษะในการควบคุมตนเอง

ลงมือทำไปพร้อมกับลูก เริ่มจากสิ่งง่ายๆ ไปหายาก และชื่นชมความพยายามของลูก ไม่ว่าจะสำเร็จหรือไม่ก็ตาม

2. การรอคอยความพึงพอใจ (Delay gratification)

ฝึกให้ลูกรู้จักรอคอยความสุขและความพึงพอใจ เช่น เก็บเงินซื้อของที่อยากได้แทนที่จะขอเงินพ่อแม่ หรืออดทนรอคิวเล่นเครื่องเล่น

สอนให้ลูกเข้าใจคุณค่าของความสุขระหว่างทาง และความหมายของคำว่า "อดเปรี้ยวไว้กินหวาน"

พ่อแม่เองก็ต้องเป็นตัวอย่างที่ดีในการรอคอยความสุขด้วยเช่นกัน

3. การจัดการอารมณ์ตนเอง (Emotional regulation)

สอนให้ลูกรู้จักรับมือกับอารมณ์ต่างๆ โดยเฉพาะอารมณ์ด้านลบ เช่น ความโกรธ ความเศร้า และความผิดหวัง

ให้ลูกรู้ว่าการแสดงอารมณ์เป็นเรื่องปกติ แต่ต้องรู้จักแสดงออกอย่างเหมาะสม

เมื่อลูกกำลังมีอารมณ์รุนแรง ให้เวลาลูกได้สงบสติอารมณ์ก่อนที่จะพูดคุยกัน

จำไว้ว่าการสร้างทักษะ "สุข สม่ำเสมอ" ต้องใช้เวลาและความอดทน ทั้งจากตัวเด็กเองและจากพ่อแม่

ค่อยๆ เป็น ค่อยๆ ไป และให้กำลังใจกันเสมอ!

การฝึกทักษะเหล่านี้ตั้งแต่เด็ก จะช่วยให้วัยรุ่นรู้จักจัดการกับความสุขและความทุกข์ได้อย่างสมดุล และมีความสุขที่ยั่งยืนในระยะยาว

ถ้าใครรู้สึกว่ากำลังมีปัญหาเรื่องนี้ หรืออยากได้คำแนะนำเพิ่มเติม ปรึกษาพี่ๆ Lovecare Station ได้เสมอนะ พวกเราพร้อมรับฟังและให้ความช่วยเหลือเสมอ!