เคยได้ยินคำว่า VUCA World ไหม? มันคือคำที่ใช้อธิบายโลกในยุคปัจจุบัน ที่ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็วและคาดเดาไม่ได้ แล้ว VUCA World ส่งผลกระทบอะไรกับใจเราบ้าง? มาทำความเข้าใจและเรียนรู้วิธีรับมือไปด้วยกันนะ

VUCA World คืออะไร?

VUCA เป็นคำที่ประกอบด้วยตัวอักษรแรกของคำ 4 คำ ที่ใช้อธิบายลักษณะของโลกในยุคนี้:

• Volatility (ความผันผวน): ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงรวดเร็วมาก! เหมือนนั่งรถไฟเหาะตีลังกา ที่เราไม่รู้เลยว่าโค้งหน้าจะเป็นยังไง
• Uncertainty (ความไม่แน่นอน): คาดการณ์อะไรยากสุดๆ ข้อมูลที่มีอยู่ก็ไม่ชัดเจน ทำให้ตัดสินใจยากไปอีก
• Complexity (ความซับซ้อน): ปัจจัยต่างๆ พันกันยุ่งเหยิงไปหมด เหมือนเส้นไหมที่พันกันอีรุงตุงนัง แก้ยังไงก็ไม่เสร็จ
• Ambiguity (ความคลุมเครือ): ไม่รู้ว่าทำไปแล้วผลลัพธ์จะเป็นยังไง เหมือนเดินอยู่ในหมอก มองอะไรก็ไม่ชัด

สรุปง่ายๆ คือ โลก VUCA เป็นโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว ไม่แน่นอน ซับซ้อน และคลุมเครือ ทำให้เรารู้สึกสับสนและรับมือยาก

ทำไมต้องรู้จัก VUCA World?

การเข้าใจ VUCA World ช่วยให้เราเตรียมตัวรับมือกับการเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้นได้ดีขึ้น ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเรียน การทำงาน หรือแม้แต่ชีวิตส่วนตัว

ลองคิดดูว่าถ้าเราไม่รู้ว่าโลกมันเปลี่ยนไปขนาดไหน เราก็จะยังใช้ชีวิตแบบเดิมๆ ซึ่งอาจจะไม่ Work อีกต่อไปก็ได้

ดังนั้น การทำความเข้าใจ VUCA World จึงเป็นเหมือนการติดอาวุธให้เรา พร้อมเผชิญหน้ากับทุกสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น

VUCA World ส่งผลกับใจเรายังไง?

การอยู่ในโลกที่ผันผวนและไม่แน่นอนขนาดนี้ แน่นอนว่าส่งผลกระทบต่อจิตใจของเราไม่น้อยเลย:

1. ความเครียดและการปรับตัว: ต้องคอยปรับตัวตามการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ทำให้เกิดความเครียดสะสม
2. ความกังวล: ไม่รู้ว่าอนาคตจะเป็นยังไง ทำให้เกิดความกังวลเกี่ยวกับเรื่องต่างๆ
3. ประสิทธิภาพในการตัดสินใจลดลง: ความกังวลและความกดดัน ทำให้ตัดสินใจได้ไม่ดีเท่าที่ควร
4. การโทษตัวเอง: เมื่อตัดสินใจผิดพลาด ก็มักจะโทษตัวเอง ทำให้รู้สึกแย่กับตัวเอง

อาการเหล่านี้อาจทำให้เราหมดไฟ ท้อแท้ และไม่อยากทำอะไรเลย

สัญญาณเตือนว่าใจกำลัง Burnout

• รู้สึกเหนื่อยล้าตลอดเวลา
• ไม่มีสมาธิ ทำอะไรก็ผิดพลาด
• หงุดหงิดง่าย ฉุนเฉียว
• นอนไม่หลับ หรือหลับๆ ตื่นๆ
• เบื่ออาหาร หรือกินเยอะกว่าปกติ

ถ้ามีอาการเหล่านี้หลายข้อ แสดงว่าใจเราอาจกำลัง Burnout ต้องหาทางพักผ่อนและดูแลตัวเองด่วนๆ เลยนะ

ทำไมต้องมีทักษะ "รู้เท่าทัน"?

ทักษะการ "รู้เท่าทัน" คือการที่เราตระหนักรู้ถึงสิ่งที่เกิดขึ้นกับตัวเอง ทั้งร่างกาย ความรู้สึก ความคิด และเป้าหมายในชีวิต

การรู้เท่าทันตัวเอง จะช่วยให้เราเข้าใจตัวเองมากขึ้น ควบคุมอารมณ์ได้ดีขึ้น และตัดสินใจได้อย่างมีสติมากขึ้น

ในโลกที่วุ่นวายและเปลี่ยนแปลงเร็วแบบนี้ ทักษะการรู้เท่าทันจึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างมาก ที่จะช่วยให้เราไม่หลงทางและใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุข

รู้เท่าทันแล้วดียังไง?

• ลดความเครียดและความกังวล: เมื่อเข้าใจตัวเอง ก็จะรู้ว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้เราเครียด และหาวิธีจัดการกับมันได้
• เพิ่มความมั่นใจในตัวเอง: เมื่อรู้ว่าตัวเองเก่งอะไร ไม่เก่งอะไร ก็จะใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจมากขึ้น
• ตัดสินใจได้ดีขึ้น: เมื่อมีสติ ก็จะตัดสินใจได้อย่างรอบคอบและมีเหตุผลมากขึ้น
• มีความสุขมากขึ้น: เมื่อเข้าใจตัวเองและใช้ชีวิตอย่างที่ต้องการ ก็จะมีความสุขมากขึ้น

ฝึก "รู้เท่าทัน" ตัวเองยังไงดี?

การฝึกรู้เท่าทันตัวเองทำได้หลายวิธี ลองทำตามนี้ดูนะ:

1. อยู่กับปัจจุบัน: ลองหยุดทุกอย่าง แล้วโฟกัสกับสิ่งที่กำลังทำอยู่ตรงหน้า รับรู้ถึงลมหายใจเข้าออก และสัมผัสต่างๆ ที่เกิดขึ้น
2. สังเกตความรู้สึกตัวเอง: ลองถามตัวเองว่า ตอนนี้รู้สึกอะไรอยู่? เศร้า โกรธ กลัว หรือมีความสุข? แล้วความรู้สึกนั้นมาจากไหน?
3. เขียนบันทึก: ลองเขียนบันทึกเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน ความคิด ความรู้สึก และสิ่งที่ได้เรียนรู้
4. ทำสมาธิ: การทำสมาธิช่วยให้จิตใจสงบ และจดจ่อกับปัจจุบันมากขึ้น

คำถามช่วยให้ "ตื่นรู้"

ลองถามคำถามเหล่านี้กับตัวเองเป็นประจำ เพื่อกระตุ้นให้เกิดการตระหนักรู้:

1. ตอนนี้ฉันกำลังทำอะไร?
2. ตอนนี้ฉันสัมผัสได้ถึงอะไร? (เช่น อุณหภูมิ แสง เสียง)
3. ตอนนี้ฉันรู้สึกอะไร?
4. ความรู้สึกนี้มาจากความคิดอะไร?
5. ฉันต้องการอะไรในตอนนี้?

เคล็ดลับเพิ่มเติมเพื่อรับมือ VUCA World

นอกจากทักษะการรู้เท่าทันแล้ว ลองทำตามเคล็ดลับเหล่านี้ เพื่อใช้ชีวิตใน VUCA World ได้อย่างมีความสุข:

• เปิดใจเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ: โลกเปลี่ยนไปตลอดเวลา อย่ากลัวที่จะเรียนรู้ทักษะใหม่ๆ
• ปรับตัวให้เร็ว: เมื่อเจอการเปลี่ยนแปลง อย่าจมอยู่กับความผิดหวัง ปรับตัวและหาทางออกให้เร็วที่สุด
• สร้างเครือข่าย: มีเพื่อน มีคนที่คอยสนับสนุน จะช่วยให้ผ่านช่วงเวลาที่ยากลำบากไปได้
• ดูแลสุขภาพ: ทั้งร่างกายและจิตใจ พักผ่อนให้เพียงพอ กินอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายสม่ำเสมอ

อย่าลืมให้รางวัลตัวเองบ้าง!

เมื่อทำอะไรสำเร็จ อย่าลืมให้รางวัลตัวเองบ้าง ไม่ว่าจะเป็นการดูหนัง ฟังเพลง หรือกินของอร่อยๆ เพื่อเป็นการให้กำลังใจตัวเอง

การดูแลตัวเองเป็นสิ่งสำคัญมาก โดยเฉพาะในโลกที่วุ่นวายแบบนี้

สรุป: อยู่กับ VUCA World อย่างมีความสุข

VUCA World อาจจะน่ากลัว แต่ก็เป็นโอกาสให้เราได้พัฒนาตัวเองและเติบโต การมีทักษะรู้เท่าทันตัวเอง และพร้อมที่จะเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ จะช่วยให้เราใช้ชีวิตในโลกยุคนี้ได้อย่างมีความสุข

อย่าลืมว่าเราไม่ได้อยู่คนเดียวนะ ถ้าไม่ไหวจริงๆ มาคุยกับพี่ๆ ที่ Lovecare Station ได้เสมอ พวกเราพร้อมรับฟังและให้กำลังใจเสมอ 😊

นรพันธ์ ทองเชื่อม : นักจิตวิทยาและที่ปรึกษาด้านสุขภาพจิต เลิฟแคร์สเตชั่น